«Биз унинг эгаси – вориси учун (қасос олишга) салтанат-ҳуқуқ бергандирмиз» [Исро: 33]
إِنَّ وَلِيِّـيَ اللّهُ «Зотан, менинг эгам Аллоҳдир» [Аъроф: 196]
ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ مَوْلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَأَنَّ الْكَافِرِينَ لَا مَوْلَى لَهُمْ «Бунга (яъни Аллоҳ мўминларга ёрдам беришига, кофирларни эса ҳалок қилишига) сабаб Аллоҳ иймон келтирган зотларнинг дўсти-ҳомийси эканлиги, кофирлар учун эса ҳеч қандай ҳомий йўқ эканлигидир» [Муҳаммад: 11]
Луғатда: валий душманнинг зиддидир. Мавло: ёрдам берувчи, хожа маъноларини англатади. Валий: кичик ёшдагининг ишини бошқарувчидир масалан ота ва бобо, никоҳ валийси, мол валийси, етимнинг ишини бошқариб уни кафилликка оладиган киши каби. «Лисонул араб»да бундай дейилган: «Валий Аллоҳ Таолонинг исмларидан бўлиб Носир (нусрат, ёрдам берувчи) маъносидадир. Олам ва ундаги махлуқлар ишларини бошқарувчи ҳам дейилган». Унда яна бундай дейилади: «Валий: дўст, ёрдамчи, тобе, муҳаббат қўювчи маъноларини билдиради». Абу Аббос Набий с.а.в.нинг: «Мен кимнинг мавлоси бўлсам Али ҳам унинг мавлосидир» деган сўзига: яъни ким мени севса ва мени дўст тутса уни ҳам дўст тутсин, деб маъно берган. Буларнинг ҳаммаси ҳокимият ва салтанат маъносидан бошқадир. Ҳатто бу ҳадисни Пайғамбаримиз с.а.в Алининг халифа бўлишини кўрсатиб кетган, деб шарҳлаган кишилар ҳам луғатдан мавло калимаси ҳокимият ва салтанат маъносини билдиради деган ҳеч қандай очиқ маъно келтиришолмаган. Масалан шайх Абдулҳусайн Аҳмад ал-Аминий ан-Нажафий ўзининг «ал-Ғадир» китобида чашма олдида айтилган ҳадисни шарҳлаб бундай дейди: «Бу ерда баҳс қилувчи учун мавло калимаси «бир нарсага ҳақлироқ» деган маънода келишини тан олишдан бошқа илож йўқ. Гарчи «бу сўзнинг кўп маънолари бўлиб, бу унинг маъноларидан бири» деб айтсак ҳам». У мавло калимасининг йигирма етти маъносини келтирган. Бу маънолар ичида ҳокимият ва салтанат маъноси йўқ. У бундай дейди: «Мавло
101-бет Бетлар: 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 32 33 34 35 36 37 38 39 40 41 42 43 44 45 46 47 48 49 50 51 52 53 54 55 56 57 58 59 60 61 62 63 64 65 66 67 68 69 70 71 72 73 74 75 76 77 78 79 80 81 82 83 84 85 86 87 88 89 90 91 92 93 94 95 96 97 98 99 100 101 102 103 104 105 106 107 108 109 110 111 112 113 114 115 116 117 118 119 120 121 122 123 124 125 126 127 128 129 130 131 132 133 134 135 136 137 138 139 140 141 142 143 144 145 146 147 148 149 150 151 152 153 154 155 156 157 158 159 160 161 162 163 164 165 166 167 168 169 170 171 172 173 174 175 176 177 178 179 180 181 182 183 184 185 186 187 188 189 190 191 192 193 194 195 196 197 198 199 200 201 202 203 204 205 206 207 208 209 210 211 212 213 214 215 216 217 218 219 220 221 222 223 224 225 226 227 228 229 230 231 232 233 234 235 236 237 238 239 240 241 242 243 244 245 246 247
|